Jaszczurka żyworodna może ugryźć, ale robi to skrajnie rzadko i wyłącznie w obronie, gdy nie ma już drogi ucieczki. Nie jest jadowita ani groźna dla człowieka, a jej małe zęby zwykle nie przebijają skóry.
Dlaczego jaszczurka żyworodna może ugryźć?
Jaszczurka żyworodna (Zootoca vivipara) jest płochliwym gadem. Człowiek stanowi dla niej duże zagrożenie, dlatego pierwszą reakcją zwierzęcia jest ucieczka lub ukrycie się. Gryzienie pojawia się dopiero wtedy, gdy jaszczurka zostanie złapana, przyciśnięta albo nie może się oddalić.
Takie zachowanie nie oznacza agresji. To sygnał obronny, który można odczytać jako „zostaw mnie”. Do silnego stresu zwierzęcia prowadzą przede wszystkim:
- próba chwytania lub podnoszenia jaszczurki,
- zablokowanie jej drogi ucieczki,
- gwałtowne ruchy wykonywane tuż obok niej,
- dotykanie zwierzęcia, które próbuje się ukryć.
W naturze jaszczurka nie podchodzi do ludzi po to, żeby ich zaatakować. Najbezpieczniejsze dla obu stron jest pozostawienie jej w spokoju i obserwowanie z dystansu.
Czy ugryzienie jaszczurki żyworodnej jest groźne?
W polskiej faunie nie występują jadowite jaszczurki. Jaszczurka żyworodna ma niewielkie zęby przystosowane do chwytania drobnych bezkręgowców, a nie do zadawania obrażeń dużym zwierzętom. Ewentualne ugryzienie zwykle kończy się na krótkim ucisku, zadrapaniu lub niewielkim podrażnieniu skóry.
Ugryzienie jaszczurki żyworodnej nie powoduje zatrucia jadem. Najczęściej można go uniknąć, nie próbując dotykać ani łapać dzikiego zwierzęcia.
Nie należy jednak celowo sprawdzać, jak reaguje jaszczurka. Każdy kontakt z dzikim gadem oznacza dla niego stres, a chwytanie może doprowadzić także do urazu zwierzęcia.
Co zrobić po ugryzieniu?
Jeśli dojdzie do ugryzienia, zachowaj spokój. W większości przypadków nie jest potrzebna pomoc medyczna, zwłaszcza gdy skóra nie została przerwana. Gdy pojawi się niewielka rana, postępowanie jest proste:
- Umyj miejsce ugryzienia wodą z mydłem.
- Jeśli skóra została przerwana, możesz zastosować łagodny środek do dezynfekcji, na przykład preparat na bazie oktenidyny.
- Przy krwawieniu przyłóż jałowy opatrunek lub plaster.
- Obserwuj ranę, a przy narastającym obrzęku, bólu, zaczerwienieniu albo wydzielinie skontaktuj się z lekarzem.
Takie powikłania są mało prawdopodobne, ale każdą ranę po kontakcie ze zwierzęciem należy utrzymywać w czystości.
Dlaczego nie należy łapać jaszczurki żyworodnej?
Jaszczurka żyworodna jest w Polsce objęta ochroną gatunkową. Oznacza to, że dzikiego osobnika nie wolno chwytać, niepokoić, przetrzymywać ani przenosić bez uzasadnionej potrzeby i odpowiednich uprawnień. Dotyczy to także zwierząt spotkanych w ogrodzie, na ścieżce czy przy zbiorniku wodnym.
Obserwacja z dystansu chroni jaszczurkę przed stresem, a człowieka przed przypadkowym ugryzieniem. Nie próbuj zaganiać jej w kąt ani dotykać ręką. Jeśli zwierzę znajduje się w miejscu, w którym może zostać zranione, lepiej skontaktować się z lokalnymi służbami zajmującymi się pomocą dzikim zwierzętom.
Jaszczurka żyworodna nie jest niebezpiecznym gadem. Jej ugryzienie należy traktować jako skrajny odruch obronny, wywołany zwykle przez człowieka. Pozostawienie zwierzęcia w spokoju jest zarazem najbezpieczniejszym i najbardziej zgodnym z prawem sposobem kontaktu z nim.
